Please wait..
Take a fresh look at your lifestyle.

CBI आणि CID म्हणजे काय.. जाणून घ्या दोघांमधील फरक.. काय आहेत त्यांची कामे

नवी दिल्ली : देशात घडणाऱ्या गुन्ह्यांच्या तपासासाठी सीबीआय आणि सीआयडी या दोन प्रमुख एजन्सी (agency) स्थापन करण्यात आल्या होत्या. सीबीआय (CBI) आणि सीआयडी (CID) या दोन्ही एजन्सी वेगवेगळ्या पातळ्यांवर काम करतात. सीबीआय देश (central) पातळीवर तर सीआयडी राज्य (state) पातळीवर तपास (investigation) करतो. पण ते कोणत्या प्रकारे वेगळे आहे आणि सीबीआय आणि सीआयडी दोन्ही कसे काम करतात हे सांगण्याचा प्रयत्न करत आहोत.

Advertisement

सीबीआय म्हणजे काय : सेंट्रल ब्युरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशन (CBI) ही देशाची तपास यंत्रणा आहे. जी 1941 मध्ये स्थापन झाली आणि 1963 मध्ये CBI असे नाव देण्यात आले. त्याचे मुख्यालय दिल्लीत आहे. ही एक केंद्रीय संस्था आहे जी आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय समस्या हाताळते.

Advertisement

सीबीआय विभाग : लाचलुचपत प्रतिबंधक विभाग, आर्थिक गुन्हे विभाग, विशेष गुन्हे विभाग, धोरण आणि समन्वय विभाग, प्रशासन विभाग, केंद्रीय न्यायवैद्यक आणि विज्ञान प्रयोगशाळा.  CBI मध्ये अधिकारी व्हायचे असेल तर त्यासाठी UPSC नागरी सेवा परीक्षा द्यावी लागते.  सीबीआयची कार्ये : भ्रष्टाचार आणि फसवणुकीशी संबंधित प्रकरणांचा तपास करणे हे सीबीआयचे मुख्य काम आहे. यासोबतच व्यावसायिक गुन्हेगारांनी केलेल्या गुन्ह्यांचा तपास करणे हेही सीबीआयचे काम आहे.

Advertisement

सीआयडी म्हणजे काय : दिल्ली पोलीस आयोगाच्या शिफारशीवर 1902 मध्ये स्थापन करण्यात आलेली सीआयडी ही एक एजन्सी आहे जी राज्यातील गुन्ह्यांवर कारवाई करते. ही एजन्सी केवळ विशिष्ट राज्याशी संबंधित समस्या हाताळते. उच्च न्यायालय आणि राज्य सरकारच्या निर्देशानुसार सीआयडी काम करते. सीआयडीची शाखा : फिंगर प्रिंट ब्युरो, CB-CID, अंमली पदार्थ विरोधी ब्युरो, मानवी तस्करी विरोधी कक्ष, दहशतवाद विरोधी ब्युरो, श्वान पथक.

Loading...
Advertisement

CID मध्ये कसे जॉईन करावे. सीआयडीमध्ये भरतीचे दोन मार्ग आहेत. एकतर तुम्ही राज्य पोलिस सेवेत सामील होऊ शकता आणि तुमच्या सर्व्हिस रेकॉर्डद्वारे सीआयडी अधिकारी बनू शकता किंवा दरवर्षी यूपीएससीद्वारे घेतल्या जाणाऱ्या परीक्षेद्वारे तुम्ही सहभागी होऊ शकता. सीआयडी सहसा खून आणि अपहरण यासारख्या गंभीर प्रकरणांची प्रकरणे सोडवते.

Advertisement

CID ची कार्ये : चोरी, डकैती आणि बनावट नोटांच्या व्यापाराशी संबंधित माहिती गोळा करणे हे सीआयडीचे मुख्य कार्य आहे. यासोबतच विशेष प्रकरणांच्या तपासासाठी पथके तयार करणे हेही सीआयडीचे महत्त्वाचे काम आहे.

Advertisement

सीआयडी आणि सीबीआय मधील समानता : CID आणि CBI या दोन्ही गुप्तचर आणि तपास संस्था आहेत ज्यांचे काम गुन्हेगारी प्रकरणांचा तपास करणे आहे. प्रकरणाचे रेकॉर्ड सरकार आणि उच्च न्यायालय दोन्ही संस्थांना सुपूर्द करा. सीआयडी आणि सीबीआय हे दोन्ही पोलिसांचा भाग आहेत. विभागातील सर्व अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण दिले जाते.

Advertisement
Advertisement

Leave a Reply