Take a fresh look at your lifestyle.

फ़क़्त बारावी पास असूनही मार्केटमध्ये केला दणका; वर्ल्डस टॉप 100 मध्ये एंट्री, वाचा डी-मार्टवाल्या दमानींची भन्नाट गोष्ट

मुंबई : जर किरकोळ वस्तू कमी किमतीत खरेदी करायच्या असतील तर आपल्यापैकी बहुतेकांची पहिली पसंती असते डी-मार्ट. याची सुरुवात 2002 मध्ये मुंबईच्या पवई परिसरातून झाली. आज कंपनीचे देशभरात 238 स्टोअर आहेत. एक यशोगाथा तयार करणारी ही कंपनी एका यशस्वी गुंतवणूकदाराने उभारली आहे. ज्यांना शेअर बाजारातील ‘बिग बुल’ राकेश झुनझुनवाला देखील त्यांचे मार्गदर्शक मानतात. प्रसिद्धीपासून दूर राहणाऱ्या या व्यावसायिकाचे नाव ‘राधाकिशन दमानी’ आहे.

Advertisement

लोक त्यांना ‘RD’ या नावानेही ओळखतात. पांढऱ्या कपड्यांच्या निवडीमुळे अनेक लोक त्याला ‘मिस्टर व्हाईट अँड व्हाईट’ या नावानेही आवाज देतात. ऐंशीच्या दशकात 5000 रुपयांसह शेअर बाजारात उतरलेल्या दमानी यांची निव्वळ किंमत आज 1.42 लाख कोटी रुपये झाली आहे. ब्लूमबर्ग बिलियनेअर्स इंडेक्सनुसार ते सध्या जगातील 98 वे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहेत. म्हणजे वर्ल्डस टॉप 100 श्रीमंत व्यक्तीत त्यांनी एंट्री मिळवली आहे. राधाकिशन दमानी यांचा साधेपणा असा आहे की दुपारच्या जेवणानंतर ते चर्चगेट, मुंबईच्या उद्योगाजवळील एका छोट्या दुकानातून पान खाण्यासाठी जातात.

Advertisement

अत्यंत निवांत व्यक्तिमत्त्व असलेल्या दमानी पांढऱ्या कपड्यांना प्राधान्य देतात. कारण दिवसाच्या सुरुवातीलाच त्यांना कपड्यांबाबत गोंधळ होत नाही. व्यवसायातही या विशेष गोष्टी त्यांना आघाडीवर ठेवतात. वर्ष 2000 च्या आधी दमानी यांनी शेअर बाजारातील व्यवसायापासून अंतर ठेवून रिटेल व्यवसायात पाऊल ठेवले. तत्पूर्वी 1985-86 मध्ये त्यांचे वडील शिवकिशन दमानी यांच्या निधनानंतर त्यांनी तोट्यातील बॉल बेअरिंग व्यवसाय बंद केला. त्याचे वडील स्टॉक ब्रोकर होते. त्यामुळे त्यांना लहानपणापासूनच बाजाराची थोडी समज होती. भाई गोपीकिशन दमानी यांच्यासह संपूर्ण लक्ष शेअर बाजारावर होते. 5000 रुपयांनी गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली आणि आज जगातील सर्वात श्रीमंत लोकांच्या यादीत 98 व्या स्थानावर पोहोचले आहेत.

Advertisement

या दरम्यान त्यांनी 1992 मध्ये हर्षद मेहता घोटाळ्याचे युगही पाहिले. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, दमानी त्या वेळी एक गोष्ट बोलली होती, ‘जर हर्षद मेहता यांनी आणखी सात दिवस त्यांचे दीर्घ पद सांभाळले असते तर मला वाटी घेऊन रस्त्यावर जावे लागले असते.’ त्यांनी हे असे म्हटले कारण हर्षद मेहता यांनी शेअर बाजारातील वाढीवर पैज लावली होती. तर दमाणीने बाजारातील घसरणीवर पैज लावली होती. पण घोटाळा उघड होताच बाजारात मोठ्या प्रमाणात घसरण झाली, ज्यामुळे दमानी यांना प्रचंड नफा झाला. एक गुंतवणूकदार म्हणून 1995 हे दमानी यांच्यासाठी एक चांगले वर्ष होते. गुंतवणूकदार सरकारी बँकांमध्ये पैसे टाकत असताना, दमानी यांनी ‘स्वस्त मूल्यांकनाची ऑफर देणाऱ्या कंपनीमध्ये दीर्घकाळ राहा’ या सूत्रानुसार एचडीएफसी बँकेच्या आयपीओमध्ये गुंतवणूक केली. यातून त्याने भरपूर पैसा कमावला.

Advertisement

1999 मध्ये त्यांनी नेरूळ (नवी मुंबई) येथे अपना बाजार नावाची फ्रेंचाइजी सुरू केली, पण त्यांनी हे मॉडेल स्वीकारले नाही. नंतर 2002 मध्ये, DMart ने मुंबईतील पवई भागात पहिले दुकान उघडले. आता कंपनीची देशभरात 238 स्टोअर्स आहेत. आता जर आपण DMart च्या यशाचे सूत्र समजून घेतले तर कंपनीने केवळ किरकोळ व्यवसायात आपला ठसा उमटवला नाही तर यशाचा झेंडाही उंचावला आहे. यामागे कंपनीचा एक साधा फंडा आहे, जो मार्जिनऐवजी वोल्युमवर लक्ष केंद्रित करतो. यश असे आहे की कंपनी आपल्या पुरवठादाराला 7-10 दिवसात पैसे देते. त्याच विभागातील इतर कंपन्या पुरवठादाराला 20-30 दिवसात पैसे देतात. विशेष गोष्ट अशी आहे की जिथे कंपनी आपले स्टोअर उघडते, ते स्टोअर फक्त DMart चे असते. म्हणजेच ते स्टोअर भाड्याने देत नाही.

Advertisement
Advertisement

Leave a Reply